BILATU

lunes, 15 de enero de 2018

ALBISTE FALTSUAK



Badirudi 2022an medioek zerbitzatuko dizkiguten albisteetako erdia faltsuak izango direla.  Eta bazterrak asaldatu egin dira hain berri arruntarekin, izan ere txikiagoa al da 2017ko portzentajea? Eta zein eduki genuen 1950ekoa? Eta 1727koa?

Gauza frogatua da komunikazioa sesgatua – interesatua- izan dela beti. Komunikatzaileari hoberen datorkiona da jakinarazten zaiguna eta hortik tiratuta heltzen gara egiaren errealitate poliedrikora. Egiak zero aurpegitatik infinituak edukitzera ailega daitezke eta gizabanakoaren baitan datza lastoa gari aleetatik bereiztea. Horri prestakuntza esaten zaio, hots, informazioa komunikatzaileen subjektibitatetik nor beraren iragazietatik igaro ondoko makineria intelektualera eskaintzeko gaitasuna.

Ariketa konplikatua, bai jauna, baina ez da gaur goizeko bete beharra. Gizakia lur azaleko erregea bihurtu zen unetik egia antzematea ezina izan da, arrazoi xinple batengatik:  ez da existitzen. Inbentoa da. Horregatik ez gintuzke harritu beharko medioetako albiste jarioaren faltsukeriak. Inportantea iruzurrari aurre egiteko nork bere mekanismo intelektualak sortzea da, osasuna kaltetuko ez badu.

Argazkia: JMVM

lunes, 8 de enero de 2018

UMEEN BERBA JARIO ULERGARRIA



Ongi ekin diot urte berriari hiru bilobak ondoan edukita. Aurreneko aldiz izan ditugu batera etxean alakantarra eta arrasatearrak eta egun ederrak gertatu dira txikitxoekin eman ditudanak. Hiruna urte dituzte nagusiek eta zortzi hilabetekoa da txikitxoa. Euskaldunetatik hitz egiteko gai denak euskara soilik erabiltzen du, bere jarioan erdarazko berbaren bat edo beste sartzen gero eta trebeagoa ikusten zaion arren. Alakantarrak valentziera du berezko hizkuntza baina euskaraz mintzatuz gero esaten zaiona ulertzen du, arazorik gabe. Aita du irakasle eta akuiluari nekaezina eta txikitxoaren baitan identitatearen gaineko galderak zorionez oraindik toki hartu ez duenez gero bi hizkuntzetan aise moldatzen da elkarrekiko komunikazioan. 

Eta hiruen arteko behin eta berrizko interakzioan fenomeno batez ohartu naiz: biloba nagusien eta nire arteko solasaldietan neu sentitu naiz deserosoen. Zein den arrazoia? Ziurrenik, helduen mentalitatetik gure artean zubi linguistiko koxka gabea sortu nahi izatea. Ezina gertatu zait, ordea, ez baitago laukiaren borobiltasuna marrazterik. Bien bitartean, bi ume hiztunen arteko zubia arrasatearrak euskaraz eta alakantarrak valentzieraz eraiki dute, eta elkarri ulertzen ziotela erakutsi didate, frogatuz gainera berba jarioa ulergarria egiteko formula ez datzala hitz hutsetan, horien berotasun hurbilean baizik.

Argazkia: JMVM

lunes, 1 de enero de 2018

EZ DUT BALANTZERIK EGITEN



Bada kontabilitateari buruzko definizio bat: kontuen liburuak ondo eramatea, urte amaieran nagusiari interesatzen zaion emaitza emateko. Nire ibilbide profesionalean frogatu ahal izan nuen, txantxa dirudien mugaketa hori ez dagoela hain urruti errealitatetik. Eta orain nire buruaren nagusia naizenez gero ez dut neurea den bizitzaren gaineko balantzerik sortzen. Tranpa egin nezake edo, oharkabez, partidaren bat edo beste gaizki baloratu eta balantzearen sinesgarritasuna kolokan jarriko nuke. 

Bestalde, ene ustez, balantzeek ezer gutxi balio dute pertsonen kasuan. Nik behintzat emaitza kontuak nahiago ditut, uneko  errealitate gordina islatzen dutenak. Balorazioko tartea zenbat eta laburragoa den heinean emaitzan asmatzeko probabilitatea handiagotu egiten da. Horrek esan nahi du etengabeko jardun positiboan arituz gero ondorio argitsua ziurtatuta dagoela. Emaitza kontu egiterik ez denean, ordea, txarto! iraganeko erreferente bihurtu garelako seinalea baita. Etorkizun betierekoan jarrita, in saecula saeculorum.

Argazkia: JMVM

lunes, 25 de diciembre de 2017

DANTZAN IKASTEN HASI BEHARKO AL DUT?


Gaur nire aitak 96 urte beteko zituen. Duela ia mende erdi bat hil zen eta agian horrexegatik berari buruzko oroitzapen multzoa oroit-biltegiko lehen arasan daukat gordeta, bizi-bizirik. Eta azken egun hauetan modu bereziz ekarri dut gogora nire sortzailea, hausnarketa xumetxoan murgilarazteaz gain irribarre txiki bat ere lorarazi baitit. 

Aita bertsozalea zen, oso. Uztapide, Basarri eta garai hartako eskolako maisuak zituen gogoko. Badirudi gaztetxoa zela Arrasateko Joxe Markiegi apaizak - 1936an fusilatua, argazkian nire aitarekin- piztu zuela berarengan eta bere ikaskideengan bertsoetarako zaletasuna. Eta sarrera hori eginda, aitortu behar dut ez nuela aitaren afizioko lekukoa eskuratu, ezta usainik hartu ere. Diodan, halaber,  1973 inguruan - eta beste inor prest ez zegoelako- testu bat idatzi behar izan nuela, Arrasateko Danok elkarteak antolatutako bertso saio baterako: ezgaiaren ausardiaz, bertsogintzaz aritu nintzen esku-egitarauan. Ez dut gogoratzen saiora joan nintzen, ziur ezetz.

Baina har dezadan lur: Euskal Herriko Bertsolari Txapelketaren finaleko arratsaldean telebista aurrean jarri nintzen eta, nire borondatea bortxatu gabe,  Lujanbio-Mendiluze buruz burukoa ikusi nuen, ordu laurden batez. Eta aparailuari begira irribarrea loratu zitzaidan,  gogoratu bainuen aitak esaten zuela egiazko euskalduna izateko bertsolaritza eta dantza egitea gustukoak izan behar zirela. Ez al zait pisutsuegia egingo,  arin-arin, txerri dantza eta abar ikasten hastea nire adinean? Gainera, barkatu aita, ez dut nire burua lantegi horretan ikusten.

Argazkiak: JMVM 

lunes, 18 de diciembre de 2017

BERDINERA ITZULI?


Itzuli gara Kataluniako eszenategira eta errepikatzen ari dira iragan urriko dardarak, alde batean eta bestean. Bibrapen bortitzak ditugu, edozeinen egitura animikoa arrisku bizian jar dezaketenak. Ahalegintzen naizen arren - edo hori uste dut, behintzat- ezin dut ulertu batzuen eta besteen arteko kontaktu punturik ez izatea auzi larbatu honetan. Hobeto adierazteko, ez zait iruditzen formula egokia arazoaren balizko irtenbidea Montserrateko "beltzaran"aren esku uztea. Eta ikusten ari garenez, badirudi norbaitek pentsatzen duela naturaz haratagoko indar ezezagunen batek konponduko duela gizakiontzat hain konponezina bide den korapiloa.

Bada, ez. Ez dut miraritan sinesten eta horregatik gizon eta emakumeen arteko borondate onean jartzen dut esperantza, izaki konplikatu samarrak garela badakidan arren, azkenik ergelkeria guztiak kaltegarriak direla uste dugulakoan bainago. Edozein inposaketa zapaltzaileren bidea kretinismo hutseko politika da, burmuin gabeko itsu batek bakarrik babes lezakeena. Puntu antzu berdinera itzultzen denak ez du ezer ikasi. Eta soberan dago eszenategi komunean.


Argazkia: JMVM